Opis systemu | Dokumenty | Cennik | Baza certyfikatów
Gwałtowny rozwój Internetu, a zwłaszcza udostępnienie od roku 1994 technologii www i protokołu HTTP spowodowało pojawienie się materiałów dydaktycznych dostępnych za pomocą przeglądarek internetowych. Początkowo miały one formę zwykłego tekstu. Po 10 latach intensywnego rozwoju technologii internetowych kursy takie zawierają dodatkowo obrazy (rysunki), moduły interakcyjne, obiekty multimedialne, narzędzia do komunikacji pomiędzy uczestnikami szkolenia a instruktorem od najprostszych, takich jak poczta elektroniczna, aż do video konferencji.
Dziś liczba oferowanych w takiej postaci materiałów dydaktycznych jest olbrzymia. Można przyjąć, że każdy prowadzony w formie klasycznej przedmiot w szkołach wyższych ma swój odpowiednik elektroniczny dostępny poprzez Internet. Poza uczelniami kursy w postaci elektronicznej oferują również firmy szkoleniowe oraz wiele przedsiębiorstw i instytucji, głównie dla swoich pracowników. Ponieważ istnieją różne określenia i definicje dotyczące tego zjawiska przyjęliśmy, bazując na powszechnie dostępnych źródłach, następujące:
Nauczanie na odległość
Proces nauczania, w którym student zdobywa wiedzę opierając się na materiałach szkoleniowych dostarczonych przez instytucję prowadzącą szkolenie za pośrednictwem wybranego kanału komunikacyjnego. Komunikacja oraz interakcje między studentem, a instytucją prowadzącą szkolenie (w tym komunikacja z nauczycielami) mogą być asynchroniczne i nie wymagają obecności komunikujących się podmiotów w jednym miejscu.
E-learning
E-learning rozumiany jest jako model nauczania wykorzystujący technologie informacyjne (multimedia) do tworzenia, dystrybucji i dostarczania danych, informacji, szkoleń oraz wiedzy.
Internetowy kurs e-learningowy
Udostępniany przez Internet (jako kanał komunikacyjny) zestaw materiałów szkoleniowych, pomocy dydaktycznych oraz narzędzi kształcenia i sprawdzania zdobytej przez studenta wiedzy ściśle związanych z określonym programem nauczania, opracowanych według modelu e-learningu.
Certyfikacja
Certyfikacja to procedura prowadząca do wydania przez instytucję certyfikującą (SEM Forum) pisemnego zaświadczenia – CERTYFIKATU - o uzyskaniu przez dany internetowy kurs e-learningowy pozytywnej oceny jakości (gwarancji) kształcenia. Certyfikacja to potwierdzenie, że kurs spełnia przyjęte przez Stowarzyszenie Edukacji Menedżerskiej FORUM kryteria oceny jakości kształcenia dla tego rodzaju materiałów.
Jak każdy nowy model udostępniania wiedzy również e-learning wzbudza wiele kontrowersji. Zdecydowani przeciwnicy tej metody udostępniania wiedzy argumentują, że nie zastąpi on klasycznego modelu nauczania „nauczyciel – uczeń”. Zwolennicy uważają natomiast, że chodzi właśnie o to, aby ten - ich zdaniem - kosztowny i nieefektywny klasyczny sposób przekazywania wiedzy zastąpić e-learningiem. Naszym zdaniem, te dwie metody mogą i powinny być doskonalone i mogą istnieć równolegle, a porównywać można ewentualnie ich efektywność i skuteczność, co jest możliwe tylko teoretycznie, dlatego że przeprowadzenie takich badań wymagałoby: wyselekcjonowania identycznych (umysłowo) grup uczniów i prowadzenia długotrwałych obserwacji. Tak jak trudne, czy wręcz niemożliwe jest zastąpienie dobrego nauczyciela (dydaktyka) kursem e-learningu, tak i zastąpienie dobrego kursu e-learningu tradycyjnymi metodami również nie jest możliwe. W obu systemach należy podnosić jakość zajęć/kursów i tworzyć odpowiednie mierniki tej jakości.
Ze względu na dużą różnorodność oferowanych na rynku edukacyjnym kursów e-learningu oraz to, iż użytkownik zwykle nie ma możliwości oceny jakości kursu przed jego „skonsumowaniem” powstaje naturalna konieczność/potrzeba weryfikacji jakości kursu przez niezależną od właściciela kursu i jego potencjalnych klientów instytucję.
W ramach SEM FORUM w 1994 roku powołano Porozumienie Szkół Biznesu na rzecz Jakości Kształcenia. Porozumienie opracowuje, uzgadnia i upowszechnia standardy jakości kształcenia tworzące podstawę akredytacji kierunków studiów oraz certyfikacji internetowych kursów e-learningowych.
Konstrukcja systemu certyfikacyjnego przyjętego przez Porozumienie Szkół Biznesu na rzecz Jakości Kształcenia opiera się na następujących założeniach:
Instytucją certyfikującą jest Zespół Certyfikujący powoływany przez Komisję Akredytacyjną Porozumienia Szkół Biznesu na rzecz Jakości Kształcenia działającą w ramach Stowarzyszenia Edukacji Menedżerskiej FORUM. Standardy i procedury certyfikacyjne określane są przez Zespól Certyfikujący i zatwierdzane przez Komisję Akredytacyjną. Zespół Certyfikujący przy opracowywaniu standardów certyfikacyjnych może zasięgać opinii ekspertów. W oparciu o nie prowadzona jest ocena kursów i przyznawane są certyfikaty jakości. Od decyzji Zespołu Certyfikującego klient może się odwołać do Komisji Akredytacyjnej, której decyzja jest ostateczna.
Certyfikat jakości uzyskany przez kurs internetowy e-learningu świadczy, że spełnia on standardy jakości przyjęte przez Stowarzyszenie Edukacji Menedżerskiej Forum. Przystąpienie do procedury certyfikacji jest dobrowolne – instytucje samodzielnie podejmują decyzję o ubieganiu się o nią, chcąc uzyskać potwierdzenie jakości oferowanych przez siebie kursów.
Zespół Certyfikujący (ZC) jest powoływany przez Komisję Akredytacyjną Porozumienia Szkół Biznesu na rzecz Jakości Kształcenia do przeprowadzania procedury certyfikacji oraz podejmowania decyzji o przyznaniu lub też odmowie przyznania certyfikatu jakości. Procedura certyfikacji obejmuje następujące etapy (rys.2):
Certyfikat jakości kursu jest przyznawany na 3 lata. Przedłużenie jego ważności może nastąpić na wniosek posiadacza certyfikatu złożony nie później niż na 3 miesiące przed datą upływu jego ważności. Wniosek o przedłużenie ważności certyfikatu powinien zawierać informację dotyczącą aktualizacji kursu, jeśli miała miejsce. W przypadku drastycznego naruszenia zasad jakości kształcenia przez instytucję posiadającą certyfikat dla prowadzonego kursu Zarząd SEM Forum na wniosek Zespołu Certyfikującego internetowe kursy e-learningu może cofnąć decyzję o przyznaniu certyfikatu. I w tym przypadku klient może się odwołać do Komisji Akredytacyjnej SEM Forum, której decyzja jest ostateczna.
Poddanie kursu procedurze certyfikacyjnej jest odpłatne. Instytucja zgłaszająca kurs do certyfikacji pokrywa koszty procedury certyfikacyjnej i certyfikatu. Aktualny cennik zatwierdzony przez Zarząd SEM Forum dostępny będzie na stronie http://www.semforum.org.pl.
Instytucja ubiegająca się o certyfikat powinna uiścić opłatę procedury certyfikacyjnej bezpośrednio po otrzymaniu informacji o jej rozpoczęciu.
W przypadku odroczenia decyzji o przyznaniu certyfikatu i niespełnieniu przez instytucję warunków określonych przez ZC, oraz w przypadku odmowy przyznania certyfikatu, wniesiona opłata nie podlega zwrotowi. Opłata za certyfikat wnoszona jest po podjęciu przez ZC decyzji o przyznaniu certyfikatu.
Instytucja, której kurs uzyskał certyfikat jakości może go wykorzystać wraz z logo SEM Forum do promocji kursu, zarówno w materiałach drukowanych, jak i w Internecie.
Ocena jakości kursów e-learningu wymaga określenia, po pierwsze, obszarów oceny kursu oraz szczegółowych mierników jakościowych i ilościowych w poszczególnych obszarach. O ile określenie w miarę klarownych obszarów oceny jest relatywnie proste, o tyle zdefiniowanie mierników i opracowanie algorytmu wspomagającego podjęcie decyzji o udzieleniu kursowi certyfikatu jakości nie jest już tak łatwe. W przypadku systemu certyfikacji SEM Forum jest to relatywnie prosty algorytm wagowy uwzględniający wartości progowe niektórych mierników.
Przyznanie certyfikatu jakości uwarunkowane jest uzyskaniem przez kurs pozytywnej oceny w zakresie każdego z niżej wymienionych obszarów oceny. Uzyskanie pozytywnej oceny jest równoznaczne ze spełnieniem standardów jakości Porozumienia Szkół Biznesu na rzecz Jakości Kształcenia.
W systemie wyróżniono sześć następujących obszarów oceny kursów e-learningu: merytoryczne, metodyczne, strukturalne, technologiczne, dotyczące graficznego interfejsu użytkownika oraz wsparcia instytucjonalnego. W każdym z tych obszarów określono następujące atrybuty:
Obszary te podlegają ciągłej ewolucji i dlatego będą w miarę potrzeb aktualizowane. Mierniki poszczególnych atrybutów są zarówno jakościowe, jak i ilościowe, jak i logiczne, w zależności od typu atrybutu.
Ocena i doskonalenie kursów e-learningu
Instytucja ma obowiązek stałego doskonalenia/aktualizowania programów kursów e-learningu. W strukturze instytucji prowadzącej kursy powinno działać ciało kolegialne/komisja dokonujące okresowej oceny ich jakości.
Podstawą oceny mogą być: protokoły organów kolegialnych lub komisji, recenzje wewnętrzne (i ew. zewnętrzne) kursów, formularze oceny kursów e-learningu, wykazujące poziom satysfakcji studentów.
Proces nauczania przedmiotu/kursu powinien być prowadzony zgodnie z założeniami określonymi w planie, a jego przebieg powinien być w pełni udokumentowany. Kursy opracowane i prowadzone w danej instytucji powinny mieć swoich kierowników merytorycznych i organizacyjnych.
Podstawą ich oceny mogą być m.in.: plan zajęć, notka biograficzna o kierowniku merytorycznym kursu, dokumentacja realizacji zajęć/kursu, rejestr postępów w przyswajaniu wiedzy przez kursantów, itp.